Actualiteiten
 
 
Enschede, 2 februari 2012

Start restauratie Jozefkerk


Met het onthullen van het projectbord gaf Gedeputeerde Hester Maij van de Provincie Overijssel donderdagmiddag 2 februari het officiële startsein voor de restauratie van de Jozefkerk aan de Oldenzaalsestraat in Enschede. De omvangrijke restauratie van dit rijksmonument zal ongeveer twee jaar duren.

Voorafgaand aan de onthulling hield de heer Herman Kemperman van de Stichting Behoud Jozefkerk een korte toespraak. Hij bedankte de Provincie Overijssel die met € 2,8 miljoen subsidie een belangrijke bijdrage hebben geleverd om deze laatste fase van de restauratie mogelijk te maken. De totale renovatiekosten bedragen iets meer dan € 3,3 miljoen. De Stichting Behoud moet de financiering van laatste € 200.000 nog rond krijgen. Het Stichtingsbestuur heeft goede hoop dat dit bedrag er komt. De gemeente Enschede heeft daarnaast een lening toegezegd.

Mevrouw Hester Maij wees op het belang om cultureel erfgoed te behouden voor komende generaties en op het gebruik van dit mooie kerkgebouw voor culturele en andere voorstellingen. De Gedeputeerde gaf daarbij aan dat de Provincie ook belang hecht aan de werkgelegenheid en in het bijzonder aan de restauratiebouw. Het is belangrijk om deze specifieke deskundigheid door te geven aan jonge vakmensen.

Na de officiële openingshandeling kregen de genodigden een rondleiding door de kerk. Andre Kerver, klarinettist van het Nederlands Symfonieorkest, speelde voor de bezoekers een muziekstuk. Hierbij kwam wonderschoon naar voren dat de kerk voor muziekuitvoeringen zeer geschikt is.

Steigers
De restauratiewerkzaamheden zullen begin maart in volle hevigheid beginnen; zowel van binnen als van buiten komen steigers te staan. Belangrijk onderdeel van de restauratie vormt de polychromie (de muurschilderingen). Een aantal daarvan is al een aantal jaren geleden gerestaureerd. Naast de polychromie worden de leien op de daken en torens vervangen en worden werkzaamheden verricht aan de glas-in-loodramen.


De restauratie staat onder toezicht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Provincie Overijssel.

Geprobeerd wordt om de kerk tijdens de komende twee jaar zoveel mogelijk open te houden voor de erediensten.
   
 

De Jozefkerk te Enschede krijgt grootschalige subsidie voor restauratie

Na meerdere pogingen om subsidie te verkrijgen voor het afronden van de restauratie van de Jozefkerk te Enschede is het dan nu eindelijk gelukt. Op 5 juli 2011 ontving de Stichting Behoud Jozefkerk de beschikking van de Provincie op basis van de subsidieregeling Restauratieachterstanden Rijksmonumenten.

Aan het einde van de jaren 70 was het nodig om een stichting op te richten die ervoor vocht om de Jozefkerk voor Enschede te behouden. Dit werd de 'Stichting Vrienden van de Jozefkerk'. De door deze stichting opgerichte 'Stichting Behoud Jozefkerk' kon in 1981 de kerk voor 1 euro van de Parochie kopen. Deze grote betrokkenheid bij de door architect J.T.J. Cuypers ontworpen kerk, heeft zijn vruchten afgeworpen. Eind negentiger jaren zijn kerk en toren aangewezen als Rijksmonument. Door Kreek Architecten is toen een totaal restauratieplan opgesteld. Zowel voor het exterieur van de kerk en de toren als het interieur. Restauratie van de zeer bijzondere muurschilderingen was eveneens onderdeel in het restauratieplan.

Het werk is vanwege de geleidelijk beschikbaar komende middelen van meet af aan opgedeeld in vier fases. Dankzij steun van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de Provincie Overijssel en de gemeente Enschede konden de eerste twee fases, die met name de zuidgevel betroffen, al worden uitgevoerd. Op één figuratieve schildering na zijn ook de muurschilderingen aan de zuidbeuk reeds gerestaureerd. Om de overige werkzaamheden te kunnen uitvoeren kwam echter nog ruim 3,3 miljoen euro te kort. Hiervoor is meerdere malen subsidie aangevraagd bij de Rijksdienst en de Provincie, maar de Jozefkerk viel telkens net buiten de boot.

Dit was ook het geval toen in oktober van 2010 voor de Jozefkerk subsidie werd aangevraagd bij de Rijkssubsidie o.b.v. de Monumentenregeling 2010-2011. Maar de aanhouder wint. Toen de Provincie Overijssel op 31 maart 2011 bekend maakte 6 miljoen beschikbaar te stellen voor de monumenten die buiten het budget van Rijksregeling vielen, lagen nog diezelfde dag de subsidiestukken bij de Provincie. Met als resultaat een subsidieverlening voor de Provincie Overijssel van 85% van de subsidiabele kosten, zijnde 2,8 miljoen.

Restauratie kerkgebouw en toren
Voor het einde van dit jaar moet gestart zijn met de werkzaamheden. Bestek en de begroting zijn aangepast op al de ervaringen van de reeds verrichte werkzaamheden aan de zuidbeuk. De noordbeuk, het koor, het schip van de kerk en toren zijn opgenomen in het restauratieplan. Voor het exterieur betreft dit voornamelijk herstel van mestel- en voegwerken, vervangen van de leibedekking, herstel van goten, HWA's en koperwerk, vernieuwen van de gresriolering, herstel van de luchtbogen en lei-afdekkingen van de afzaten. Het vervangen, herstel en verloden van de overige glas-in-loodramen. Het vervangen van de klokkenstoelen en de revisie van de luchtmotoren. Het veilig maken van de bestaande elektra-installatie en herstel van de bliksemafleiding. Ook in het interieur worden dezelfde herstelmaatregelen genomen als aan de reeds uitgevoerde zuidzijde, zoals herstel van het stucwerk, herstel van de basementen en betimmeringen van de oorspronkelijke biechtstoelen. Aan de schilderingen op het triforium van het schip worden polychromie restauraties uitgevoerd.

Schilderingen
De interieurschilderingen in de Jozefkerk zijn een uniek en uitgebreid ensemble van kunstenaar Joan Collette. De interieurschilderingen van Collette in katholieke kerken nemen een belangrijke positie in de geschiedenis van de Nederlandse kunst uit het begin van de 20e eeuw. Door de sloopwoede van kerken einde 20ste eeuw zijn in Nederland meerdere interieurs van Joan Collette verdwenen.

 

In de Jozefkerk zijn alle schilderingen van Collette bewaard gebleven, zij het deels overgeschilderd (noord- en zuidbeuk). Deze schilderingen verkeren allen in een goede staat, wat zeer bijzonder is en de restauratie van dit unieke geheel mogelijk maakt. Het weer tevoorschijn halen van de overschilderde muurschilderingen in de zijbeuken van de kerk is mogelijk met speciale vrijleg-stoomtechnieken. Met de restauratie van de schilderingen kan het ensemble van Collette en oorspronkelijke eenheid in de Jozefkerk van architectuur en muurschildering weer teruggebracht worden.

Naast een figuratieve schildering in de zuidbeuk, moet nog een groot gedeelte van het restauratieplan worden uitgevoerd om de iconografie van Collette te voltooien. De nu voorliggende werkzaamheden bevatten het vrijleggen en restaureren van 6 figuratieve muurschilderingen in de noordbeuk, de reconstructie van de decoratie schilderingen en gevelvlakken, de monochrome basementen van biechtstoelen, de zuilen en de wand achter het Jozef altaar. Dit naar voorbeeld van de eerdere restauratie van de op het basement rondom het hoofdaltaar aangebrachte 'trompe l' oeil' draperie van de schilder Terörde.

Op 31 december 2013 moet het gehele restauratie voltooid zijn. Dan zal niet alleen kerk en toren weer voor jaren behouden zijn, maar zal ook het interieur weer in oude luister hersteld zijn.

M. Smid
Kreek Architecten

 

 

DROOMBEELD

Openstelling kerkgebouw en devotiekapel, een droom ?
De Stichting Vrienden van de Jozefkerk zien het als een verplichting naar alle inwoners en bezoekers van Enschede om na de restauratie de kerk op zijn minst tot het portaal open te stellen. Dit vanwege de grote bijdragen die van de Rijksoverheid, de Gemeente Enschede en de Provincie Overijssel, volgorde op grond van grootte bijdrage! Zoveel overheidsgeld schept de verplichting tot openstellen. Daarvoor moet er wel een nieuwe scheidingswand van helderhardglas worden aangebracht om zo iets meer van de mooie binnenkant van de kerk te kunnen zien.
De St.Josephparochie ontwikkelt een plan om in dat portaal dan een devotie-plek te creëren. Zij denken dat de nis in dat portaal waar vroeger de piëta heeft gestaan de beste mogelijkheid is.

 

 

 

Aangezien de overheden de nieuwe scheidingswand als niet subsidiabel hebben aangemerkt houdt dat in dat de Stichting Behoud Jozefkerk dat zelf moet financieren en dat geld heeft zij niet.


Uw speciale schenking om deze openstelling helpen mogelijk te maken kunt u overmaken via:
Postbank 28822
Stichting Vrienden Jozefkerk Enschede.
svp het doel openstelling kerk aangeven.